Noktundo

 

O Kurylach okupowanych przez Sowietów i pretensjach terytorialnych Japończyków wobec Rosji wiedzą chyba wszyscy. Rosja ma jednak spór graniczny także z... Republiką Korei. Otóż Rosja, chociaż nie brała udziału w II wojnie opiumowej 1856-1860, to jednak nie omieszkała rzucić się jak sęp na osłabione Chiny dynastii mandżurskiej. Najpierw pod koniec pierwszej fazy wojny wymusiła w 1858 r. traktatem w Ajgunie oddanie Kraju Nadamurskiego z Chabarowskiem i Błagowieszczeńskiem, a w 1860 r. poprawiła na koniec drugiego etapu wojny uzyskując dzięki konwencji w Pekinie, Kraj Nadmorski z Władywostokiem (miasta te pobudują Rosjanie na zabranych dynastii Qing terenach). W sumie jakieś 600.000 km2. Przy okazji zajmowania chińskiej Mandżurii Zewnętrznej czy też Zewnętrznego Północnego-Wschodu (Chińczycy nie lubią nazwy Mandżuria). Rosjanie zajęli wyspę Noktundo, w delcie rzeki Tumen, o powierzchni 32 km2. Problem w tym, że wyspa ta (dziś to już jest właściwie półwysep z powodu zamulenia jednej odnogi rzeki) należała do koreańskiego królestwa Joseon. Nikt się tym jednak nie przejmował w 1860 r., a ówcześni Koreańczycy, stroniący od kontaktów ze światem zewnętrznym nic nie wiedzieli o traktacie pekińskim i o utracie swojej wyspy. Jej mieszkańcy 119 rodzin koreańskich, liczących ponad 822 osób (stan na w 1882 r.), dowiedzieli się dopiero w 1884 r. po 24 latach, od zwarcia traktatu, że zamieszkują Rosję, gdy rosyjska komisja delimitacyjna ustawiła słupy graniczne. Na nic zdały się protesty malutkiej Korei wobec wielkiej Rosji, która dopiero się rozpędzała w swej dalekowschodniej agresji, powstrzymanej dopiero w 1905 r. przez Japonię. Wnet Japończycy zajęli i całą Koreę, ale wyspę Noktundo pozostawili Rosjanom. W czasie rosyjskiej wojny domowej tereny te znalazły się we władaniu Republiki Dalekowschodniej, formalnie niezależnego państwa, gdzie japońscy interwenci, biali oficerowie i bolszewicka agentura koegzystowali do czasu we względnym spokoju. W 1921 r. Noktundo zamieszkiwało jeszcze 40 koreańskich rodzin. W 1922 r. Republika Dalekowschodnia zgłosiła akces do nowo utworzonej Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. W październiku 1937 r. z rozkazu Stalina deportowano wszystkich Koreańczyków z sowieckiego Dalekiego Wschodu do Azji Centralnej. Była to pierwsza stalinowska deportacja całej grupy etnicznej, udała się znakomicie, w 1938 r. przystąpiono do kolejnych, w tym operacji polskiej NKWD. W jej wyniku polskie kobiety i dzieci (mężczyzn wymordowano) znalazły się w Kazachstanie, po sąsiedzku z Koryo Saram.

Po usunięciu z Korei Japończyków w 1945 r. północ kraju znalazła się pod okupacją sowiecką, później utworzono tam Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną. I dopiero w 1990 r. państwo to uregulowało swoją granicę ze Związkiem Sowieckim, uznając konwencję pekińską z 1860 r. Jednak drugie państwo koreańskie Republika Korei nigdy nie uznało prawomocności traktatu pekińskiego, w którym mandżurscy mandaryni przekazali Rosjanom i swoje własne ziemie, i te należące do koreańskiego królestwa Joseon, wówczas niezmiennie wiernego wasala dynastii Qing. Oczywiście Rosjanie nie mają zamiaru oddać Korei zagrabionego terytorium, Federacja Rosyjska jest bowiem zbyt małym krajem by pozwolić sobie na stratę 32 km2, a Korea, póki pozostaje podzielona na dwa antagonistyczne państwa, nie stawia sprawy tak mocno na arenie międzynarodowej, jak Japonia kwestię Kuryli. 

 

Noktundo może i jest kawałkiem bagnistego terenu w delcie rzeki Tumen, ale ma jednak ma duże znaczenie dla pamięci narodowej Koreańczyków. Tutaj w 1587 r. generał Yi Sun-sin pokonał wojska Dżurdżenów (w 1632 r. zmienią nazwę swej nacji na Mandżurowie i stworzą imperium pod rządami dynastii Qing) i wzniósł umocnienia graniczne. Nie byłoby to może nic nadzwyczajnego, gdyby pięć lat później nie rozpoczęła się japońska inwazja na Koreę. Generał Yi zaprawiony w granicznych bojach z koczownikami, poprowadził wojska koreańskie do zwycięstwa i stał się największym bohaterskim wodzem w historii Korei. Był m.in. współtwórcą Geobukseon „statków-żółwi”, prototypów późniejszych pancerników, poległ zaś w trakcie decydującej bitwy pod Noryang, ostatecznej klęski Japonii.